چگونه اقتصاد پلتفرمی در حال بلعیدن کسبوکارهای سنتی است؟
۱۱:۲۴ | ۱۴۰۵/۰۴/۲۱
به گزارش اکوآنلاین، اقتصاد پلتفرمی (Platform Economy) به فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی تسهیلشده توسط پلتفرمهای دیجیتال اطلاق میشود. این پلتفرمها به عنوان واسطههایی هوشمند، خریداران، فروشندگان و ارائهدهندگان خدمات را با کمترین هزینه و در سریعترین زمان ممکن به یکدیگر متصل میکنند. در ایران، نمونههای موفقی نظیر دیجیکالا، اسنپ، تپسی، دیوار و باسلام توانستهاند تعریف جدیدی از تعاملات تجاری ارائه دهند.
۱. حذف واسطههای سنتی و کاهش هزینهها
بزرگترین ضربه پلتفرمها به بدنه بازار سنتی، حذف دلالان و واسطههای فیزیکی است. در بازار سنتی، کالا پیش از رسیدن به دست مصرفکننده نهایی از فیلتر چندین واسطه عبور میکرد که هرکدام درصدی به قیمت نهایی اضافه میکردند. پلتفرمهای فروشگاهی این زنجیره را کوتاه کرده و تولیدکننده یا واردکننده اصلی را مستقیماً به خریدار متصل کردهاند. این موضوع هرچند به نفع جیب مصرفکننده تمام شده، اما بخش عمدهای از کسبه سنتی را با بحران مواجه کرده است.
۲. شفافیت قیمت و چالش رقابت برای مغازهداران
در بازار سنتی، «عدم تقارن اطلاعات» یک اصل بود؛ یعنی خریدار قیمت دقیق کالا را در مغازههای مختلف نمیدانست و ناچار به خرید با قیمتهای سلیقهای بود. پلتفرمهای آنلاین با مقایسه لحظهای قیمتها، شفافیت بیسابقهای ایجاد کردهاند. اکنون مصرفکننده در مغازه سنتی ایستاده و قیمت کالا را در گوشی خود چک میکند؛ اگر قیمت مغازهدار بالاتر باشد، معامله جوش نمیخورد. این شفافیت، حاشیه سود بالای مغازهداری سنتی را به شدت کاهش داده است.
۳. تغییر رفتار مصرفکننده؛ راحتی بر وفاداری پیروز میشود
نسل جدید مصرفکنندگان ترجیح میدهد خریدها، سفارش غذا و حتی کارهای بانکی خود را بدون خروج از منزل و تنها با چند کلیک انجام دهد. فاکتورهایی مانند تحویل در درب منزل، امکان مرجوعی کالا، سیستم نظرسنجی و امتیازدهی به فروشندگان، امنیتی را ایجاد کرده که بازار سنتی با ساختار قدیمی خود قادر به رقابت با آن نیست.
چالشهای بزرگ در برابر بازار سنتی
- هزینههای بالای سربار: یک مغازهدار سنتی باید هزینههای اجاره ملک، مالیات، عوارض شهرداری، آب، برق و حقوق پرسنل فیزیکی را بپردازد، در حالی که یک فروشنده آنلاین میتواند با یک انبار کوچک در حاشیه شهر کار خود را مدیریت کند.
- بحران اشتغال در اصناف قدیمی: با رشد پلتفرمهای توزیع کالا و خدمات، آژانسهای تاکسی تلفنی، بنگاههای سنتی املاک، و حتی مغازههای خردهفروشی محلی به تدریج کارکرد خود را از دست داده و با خطر تعطیلی روبرو هستند.
- مالیات و قوانین نظارتی ناهمگون: صنفهای سنتی همواره گلهمندند که پلتفرمهای آنلاین به دلیل خلاءهای قانونی، مالیات و نظارتهای کمتری نسبت به واحدهای صنفی فیزیکی تحمل میکنند، هرچند قوانین جدید مالیاتی در حال پر کردن این شکاف است.
سخن پایانی؛ بقا در گروی همزیستی یا ادغام؟
زمان مقابله و ایستادگی بازار سنتی در برابر فناوری به پایان رسیده است. تجربه نشان داده تعاونیها و اصناف سنتی که تلاش کردند جلوی رشد پلتفرمها را بگیرند، شکست خوردند. راهکار منطقی، «همزیستی و ادغام» است؛ یعنی کسبوکارهای سنتی باید از زیرساخت همین پلتفرمها برای توسعه بازار خود استفاده کنند. امروز مغازهداری موفق است که در کنار فروش فیزیکی، غرفه آنلاین خود را در پلتفرمهای بزرگ مدیریت میکند و از ابزارهای دیجیتال برای جذب مشتری بهره میبرد. در نهایت، برنده این بازی کسی است که سرعت تغییرات را درک کند.
