ریزش 16 درصدی ارزش پول ملی در 6 ماه
۱۰:۲۷ | ۱۴۰۳/۰۸/۰۲
نرخ برابری ریال به دلار در بازار آزاد همزمان با سیاست نزدیك كردن نرخ ارز در سامانه نیما، روز گذشته به 65 هزار تومان رسیده تا فاصله كمی با قله نرخ ارز آزاد در 24 فروردین ماه امسال یعنی 67050 تومان داشته باشد.
به گزارش اکو آنلاین:البته شوك ارزی اوایل امسال در پی تنشهای سیاسی رخ داده در منطقه شكل گرفت و پس از حمله جنگندههای اسراییلی به كنسولگری ایران در دمشق، بازار ارز به هم ریخت. اما به مرور بانك مركزی با ورود به بازار و گذر كوتاهمدت از تحولات منطقهای توانست برابری دلار به ریال را تا كانال 57 هزار تومانی پایین بیاورد.
پایینترین سطح برابری ریال به دلار تقریبا اواخر اردیبهشتماه امسال بوده و از آن زمان تاكنون دلار در بازار آزاد گهگداری به كانال 60 تومانی سرك كشیده و بار دیگر پایین آمده و حتی یك بار دیگر در مردادماه امسال نیز به كانال 57هزار تومانی وارد شده است. هرچند از میانههای تابستان به بعد، خبری از نزول دلار در برابر ریال نبوده و نمودارها افزایشی است.
با توجه به اینكه برخلاف تصور رایج در ادبیات رسانهای، چیزی به نام «نرخ ارز »وجود ندارد و آنچه رخ میدهد كاهش ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی است؛ میتوان نتیجه گرفت كه از اردیبهشت ماه تاكنون یعنی ظرف 6 ماه، 14 درصد از ارزش پول ملی ایران كاسته شده است.
البته از زمان تغییر رییس كل بانك مركزی و تصدی محمدرضا فرزین در این پست، نزدیك به 63 درصد از ارزش ریال در برابر دلار نرخ آزاد كاسته شده است، چرا كه دیماه 1401 كه آقای فرزین به بانك مركزی آمد اسكناس یكدلاری در بازار آزاد در كانال 40هزار تومانی فروخته میشد و حالا و تا لحظه تنظیم این گزارش 65 هزار تومان فروخته میشود.
آنهم در زمانی كه روشهای زیادی توسط بانك مركزی به كار گرفته شده و در آخرین تصمیمها نیز سیاست موسوم به «تثبیت» اجرایی شده كه همراه با ركود شدید در صنایع و بازارها بوده است.
برخی دیدگاهها معتقدند كه دلیل روند رو به رشد قیمتها در بازار آزاد به سیاستهای وزارت اقتصاد برمیگردد كه به دنبال نزدیك شدن دو نرخ نیمایی و آزاد ارز به یكدیگر است. عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد گفته بود كه «برنامهاش افزایش نرخها در سامانه نیما و كاهش نرخها در بازار آزاد است.» با این حال هر قدر كه نرخها در سامانه نیما بالا رفته، ساختار ارزی بازار آزاد نیز خود را تطبیق داده و به سمت بالا حركت كرده است.
در واقع، برنامه «تك نرخی كردن ارز »با این روش، در زمانهای كه تحریمها به بالاترین سطح خود رسیده و شرایط برای ورود آسان ارز به كشور مهیا نیست و هر روز خبری از چالشهای صادركنندگان برای بازگشت ارز صادراتی به كشور مخابره میشود؛ چندان هم عملیاتی به نظر نمیرسد و حتی شاید نتیجه برعكس هم بدهد.
به نظر میرسد دیدگاه كلی بانك مركزی این است كه معاملات ارز در بازار آزاد در عدد و رقم بالایی نیست و عمق این بازار شاید چیزی كمتر از یك میلیارد دلار باشد. در این باره هم نمیتوان نظر خاصی داشت، چون اطلاعات شفافی از چنین بازاری وجود خارجی هم ندارد كه مورد قبول كسی هم نیست و نوعی «بازار سیاه» محسوب میشود.اما باید توجه داشت كه در تنگنای ارزی موجود، نوسان نرخ ارز در بازارهای مختلف تاثیر میگذارد و موجب افزایش قیمت كالاها و حتی كمبود و نبود برخی كالاهای مهم نیز میشود.
فرق سیاستهای اقتصادی خاندوزی و همتی در چه چیزی است؟
پیمان مولوی، اقتصاددان و كارشناس حوزه سرمایهگذاری درباره تحولات بازارها به «اعتماد» گفت: به نظر میرسد دلیل نوسانهای كنونی در بازار را باید از وزیر اقتصاد پرسید، آقای همتی با اعلام این خبر كه نیازمند كاهش نرخ بهره بانكی هستیم باعث التهاب در بازار شده است و این سیگنال را به اقتصاد داد كه به زودی نرخ بهره بانكی پایین میآید و بسیاری از افرادی كه به دنبال نرخ بهره حقیقی بودند شرایط اقتصادی برایشان جذابتر شد.
این اقتصاددان با بیان اینكه وعده نزدیك كردن نرخ ارز نیمایی به نرخ ارز آزاد از سوی وزیر اقتصاد چندان منطقی به نظر نمیرسد، ادامه داد: این وعدهها عملیاتی نمیشود به این دلیل كه امكان آن وجود ندارد و اجازه آن را به دولت نمیدهند . سوال من این است كه فرق سیاستهای آقای همتی با آقای خاندوزی چیست؟
این اقتصاددان با بیان اینكه متوسط قیمت دلار امسال روی 65 هزار تومان است، تصریح كرد: هرچند ممكن است قیمت دلار تا پایان سال به 70 هزار تومان هم برسد، اما متوسط قیمت دلار 65 هزار تومان خواهد بود و اتفاقا این رقم با تورم 35 درصدی همین محدوده 65 هزار تومان است و میانگین 365 روز را هم محاسبه كنیم به همین میزان میرسیم.
مولوی افزود: از ابتدای سال 1403 تاكنون متوسط قیمت دلار زیر 65 هزار تومان بوده و حدود 62 هزار تومان نرخگذاری شده بود البته زمزمههای حمله اسراییل هم باز روی نرخ دلار اثرگذار خواهد بود، اما در مجموع سیاستهای بانك مركزی تاكنون در مورد میزان تورم به درستی اجرا شده است.
آیا سیاستهای ضدتورمی دولت تغییری داشته است؟
این كارشناس حوزه سرمایهگذاری ادامه داد: واكنش آقای همتی در مورد نرخ بهره بانكی و كاهش آن، این سوال را مطرح میكند كه آیا سیاستهای ضد تورمی دولت تغییر كرده یا خیر و این موضوع از مواردی است كه وزیر اقتصاد و دارایی باید در مورد آن پاسخگو باشد.
مولوی در ادامه در مورد اجرای ارز تكنرخی و انتقادات و پافشاریها در مورد اجرایی شدن یا عدم اجرای آن گفت: تا زمانی كه گردن كلفتیها باشد و ذینفعان برای ارز چند نرخی در كشور وجود داشته باشند، اجازه تك نرخی شدن ارز را به هیچ كس نمیدهند.
این كارشناس اقتصادی در مورد تراز تجاری كشور نیز افزود: تراز تجاری كشور در سال گذشته منفی 16 میلیارد دلار بود و در ششماهه نخست سال جاری میزان ناترازی بین صادرات و واردات به منفی 7 میلیارد دلار رسیده، اما هرگونه كسری تجاری در شرایطی كه كشور در آن قرار گرفته است (شرایط شبهجنگی و تحریمی)، قابل پوشش دادن نخواهد بود مگر آنكه به سمت رشد اقتصادی و برداشتن تحریمها برویم.
فشارها بر ساختار اقتصادی ایران در حال افزایش است
مولوی با بیان اینكه تنها در كوتاهمدت و با فروش نفت میتوان به تراز تجاری مطلوب دست یافت، ادامه داد: این مدل از كسب درآمد برای كشور همین الان هم با دهها ابهام روبهرواست و با انتخابات در امریكا و احتمال پیروزی «دونالد ترامپ » فروش نفت ایران نیز باز به مشكل میخورد و این كسری درآمدی باز هم برای ایران بیشتر میشود و فشارها بر ساختار اقتصادی ایران بیشتر از قبل خواهد شد.
این كارشناس حوزه سرمایهگذاری خاطرنشان كرد: چرا با وجود آنكه آقای همتی قبل از انتخابات با برنامه آمده بود هنوز نتوانسته است آن را اجرایی كند؟ البته دو دلیل برای اجرایی نشدن برنامهها وجود دارد یا ایشان قادر به اجرای برنامههایش است و اجازه اجرای آن را به او نمیدهند یا اینكه توان اجرای آن را ندارد.
چرا مردم باید تاوان تغییرات نرخ بهره بانكی را بدهند؟
او خاطرنشان كرد: به نظر میرسد در سیاستگذاریها بر اساس موج حركت میكنیم. همین الان انتقاداتی به دولت گذشته در خصوص اقتصاد وجود دارد و ایشان نیز همان برنامهها را انجام میدهد و هیچ تغییری در مدل سیاستها وجود ندارد و تنها میز آقایان عوض شده است.
مولوی با بیان اینكه سیگنال كاهش نرخ بهره بانكی به بازار باعث رشد قیمتها شد، گفت: چرا نباید نرخ بهره بانكی حقیقی مثبت شود، چرا تورمهای در كشور كنترل نمیشود؟ چرا تولید تا این اندازه كاهشی شده و مردم باید تاوان افزایش تورم را بدهند؟
این اقتصاددان خاطرنشان كرد: سوال این است كه چرا از 43 سال گذشته 33 سال آن نرخ بهره حقیقی منفی شده است؟ با چه راهكاری تورم باید كنترل شود؟
مولوی با بیان اینكه یك عده ذینفع در بازار سهام به دنبال موجسواری با اموال مردم هستند چرا باید با افزایش تورم بورس رشد پیدا كند؟ بورس، آیینه تمام نمای اقتصاد مملكت است و تا زمانی كه شرایط اقتصادی در كشور رشدی نكند بورس هم همین شایط را دارد.
او ادامه داد: بورس در فاصله زمانی مردادماه 1398 تا مرداد ماه 1399 حدود 657 درصد رشد داشت، اما سوال اصلی این است كه مگر در آن زمان اقتصاد ایران رشدی داشت كه شاخصهای بورس تا این میزان بالا رفته بود؟ این موج سواریها از سوی ذینفعان بازار سهام انجام میشد.
این كارشناس اقتصادی افزود: در سال 1393 تا سال 1396 و در دوره وزارت آقای طیبنیا، تورم در ایران كنترل شد و سوال این است كه چرا باز هم زیر اجاق تورم را روشن كردهاند و آن را بالا بردهاند؟ دلیل آن این است كه ذینفعان در اقتصاد غیر تورمی قادر به حركت نیستند و ورشكست میشوند و نرخ بهره حقیقی نزدیك به صفر و مثبت به نفع عموم مردم است و به زیان ذینفعان اقتصادی است./ اعتماد
پایینترین سطح برابری ریال به دلار تقریبا اواخر اردیبهشتماه امسال بوده و از آن زمان تاكنون دلار در بازار آزاد گهگداری به كانال 60 تومانی سرك كشیده و بار دیگر پایین آمده و حتی یك بار دیگر در مردادماه امسال نیز به كانال 57هزار تومانی وارد شده است. هرچند از میانههای تابستان به بعد، خبری از نزول دلار در برابر ریال نبوده و نمودارها افزایشی است.
با توجه به اینكه برخلاف تصور رایج در ادبیات رسانهای، چیزی به نام «نرخ ارز »وجود ندارد و آنچه رخ میدهد كاهش ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی است؛ میتوان نتیجه گرفت كه از اردیبهشت ماه تاكنون یعنی ظرف 6 ماه، 14 درصد از ارزش پول ملی ایران كاسته شده است.
البته از زمان تغییر رییس كل بانك مركزی و تصدی محمدرضا فرزین در این پست، نزدیك به 63 درصد از ارزش ریال در برابر دلار نرخ آزاد كاسته شده است، چرا كه دیماه 1401 كه آقای فرزین به بانك مركزی آمد اسكناس یكدلاری در بازار آزاد در كانال 40هزار تومانی فروخته میشد و حالا و تا لحظه تنظیم این گزارش 65 هزار تومان فروخته میشود.
آنهم در زمانی كه روشهای زیادی توسط بانك مركزی به كار گرفته شده و در آخرین تصمیمها نیز سیاست موسوم به «تثبیت» اجرایی شده كه همراه با ركود شدید در صنایع و بازارها بوده است.
برخی دیدگاهها معتقدند كه دلیل روند رو به رشد قیمتها در بازار آزاد به سیاستهای وزارت اقتصاد برمیگردد كه به دنبال نزدیك شدن دو نرخ نیمایی و آزاد ارز به یكدیگر است. عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد گفته بود كه «برنامهاش افزایش نرخها در سامانه نیما و كاهش نرخها در بازار آزاد است.» با این حال هر قدر كه نرخها در سامانه نیما بالا رفته، ساختار ارزی بازار آزاد نیز خود را تطبیق داده و به سمت بالا حركت كرده است.
در واقع، برنامه «تك نرخی كردن ارز »با این روش، در زمانهای كه تحریمها به بالاترین سطح خود رسیده و شرایط برای ورود آسان ارز به كشور مهیا نیست و هر روز خبری از چالشهای صادركنندگان برای بازگشت ارز صادراتی به كشور مخابره میشود؛ چندان هم عملیاتی به نظر نمیرسد و حتی شاید نتیجه برعكس هم بدهد.
به نظر میرسد دیدگاه كلی بانك مركزی این است كه معاملات ارز در بازار آزاد در عدد و رقم بالایی نیست و عمق این بازار شاید چیزی كمتر از یك میلیارد دلار باشد. در این باره هم نمیتوان نظر خاصی داشت، چون اطلاعات شفافی از چنین بازاری وجود خارجی هم ندارد كه مورد قبول كسی هم نیست و نوعی «بازار سیاه» محسوب میشود.اما باید توجه داشت كه در تنگنای ارزی موجود، نوسان نرخ ارز در بازارهای مختلف تاثیر میگذارد و موجب افزایش قیمت كالاها و حتی كمبود و نبود برخی كالاهای مهم نیز میشود.
فرق سیاستهای اقتصادی خاندوزی و همتی در چه چیزی است؟
پیمان مولوی، اقتصاددان و كارشناس حوزه سرمایهگذاری درباره تحولات بازارها به «اعتماد» گفت: به نظر میرسد دلیل نوسانهای كنونی در بازار را باید از وزیر اقتصاد پرسید، آقای همتی با اعلام این خبر كه نیازمند كاهش نرخ بهره بانكی هستیم باعث التهاب در بازار شده است و این سیگنال را به اقتصاد داد كه به زودی نرخ بهره بانكی پایین میآید و بسیاری از افرادی كه به دنبال نرخ بهره حقیقی بودند شرایط اقتصادی برایشان جذابتر شد.
این اقتصاددان با بیان اینكه وعده نزدیك كردن نرخ ارز نیمایی به نرخ ارز آزاد از سوی وزیر اقتصاد چندان منطقی به نظر نمیرسد، ادامه داد: این وعدهها عملیاتی نمیشود به این دلیل كه امكان آن وجود ندارد و اجازه آن را به دولت نمیدهند . سوال من این است كه فرق سیاستهای آقای همتی با آقای خاندوزی چیست؟
این اقتصاددان با بیان اینكه متوسط قیمت دلار امسال روی 65 هزار تومان است، تصریح كرد: هرچند ممكن است قیمت دلار تا پایان سال به 70 هزار تومان هم برسد، اما متوسط قیمت دلار 65 هزار تومان خواهد بود و اتفاقا این رقم با تورم 35 درصدی همین محدوده 65 هزار تومان است و میانگین 365 روز را هم محاسبه كنیم به همین میزان میرسیم.
مولوی افزود: از ابتدای سال 1403 تاكنون متوسط قیمت دلار زیر 65 هزار تومان بوده و حدود 62 هزار تومان نرخگذاری شده بود البته زمزمههای حمله اسراییل هم باز روی نرخ دلار اثرگذار خواهد بود، اما در مجموع سیاستهای بانك مركزی تاكنون در مورد میزان تورم به درستی اجرا شده است.
آیا سیاستهای ضدتورمی دولت تغییری داشته است؟
این كارشناس حوزه سرمایهگذاری ادامه داد: واكنش آقای همتی در مورد نرخ بهره بانكی و كاهش آن، این سوال را مطرح میكند كه آیا سیاستهای ضد تورمی دولت تغییر كرده یا خیر و این موضوع از مواردی است كه وزیر اقتصاد و دارایی باید در مورد آن پاسخگو باشد.
مولوی در ادامه در مورد اجرای ارز تكنرخی و انتقادات و پافشاریها در مورد اجرایی شدن یا عدم اجرای آن گفت: تا زمانی كه گردن كلفتیها باشد و ذینفعان برای ارز چند نرخی در كشور وجود داشته باشند، اجازه تك نرخی شدن ارز را به هیچ كس نمیدهند.
این كارشناس اقتصادی در مورد تراز تجاری كشور نیز افزود: تراز تجاری كشور در سال گذشته منفی 16 میلیارد دلار بود و در ششماهه نخست سال جاری میزان ناترازی بین صادرات و واردات به منفی 7 میلیارد دلار رسیده، اما هرگونه كسری تجاری در شرایطی كه كشور در آن قرار گرفته است (شرایط شبهجنگی و تحریمی)، قابل پوشش دادن نخواهد بود مگر آنكه به سمت رشد اقتصادی و برداشتن تحریمها برویم.
فشارها بر ساختار اقتصادی ایران در حال افزایش است
مولوی با بیان اینكه تنها در كوتاهمدت و با فروش نفت میتوان به تراز تجاری مطلوب دست یافت، ادامه داد: این مدل از كسب درآمد برای كشور همین الان هم با دهها ابهام روبهرواست و با انتخابات در امریكا و احتمال پیروزی «دونالد ترامپ » فروش نفت ایران نیز باز به مشكل میخورد و این كسری درآمدی باز هم برای ایران بیشتر میشود و فشارها بر ساختار اقتصادی ایران بیشتر از قبل خواهد شد.
این كارشناس حوزه سرمایهگذاری خاطرنشان كرد: چرا با وجود آنكه آقای همتی قبل از انتخابات با برنامه آمده بود هنوز نتوانسته است آن را اجرایی كند؟ البته دو دلیل برای اجرایی نشدن برنامهها وجود دارد یا ایشان قادر به اجرای برنامههایش است و اجازه اجرای آن را به او نمیدهند یا اینكه توان اجرای آن را ندارد.
چرا مردم باید تاوان تغییرات نرخ بهره بانكی را بدهند؟
او خاطرنشان كرد: به نظر میرسد در سیاستگذاریها بر اساس موج حركت میكنیم. همین الان انتقاداتی به دولت گذشته در خصوص اقتصاد وجود دارد و ایشان نیز همان برنامهها را انجام میدهد و هیچ تغییری در مدل سیاستها وجود ندارد و تنها میز آقایان عوض شده است.
مولوی با بیان اینكه سیگنال كاهش نرخ بهره بانكی به بازار باعث رشد قیمتها شد، گفت: چرا نباید نرخ بهره بانكی حقیقی مثبت شود، چرا تورمهای در كشور كنترل نمیشود؟ چرا تولید تا این اندازه كاهشی شده و مردم باید تاوان افزایش تورم را بدهند؟
این اقتصاددان خاطرنشان كرد: سوال این است كه چرا از 43 سال گذشته 33 سال آن نرخ بهره حقیقی منفی شده است؟ با چه راهكاری تورم باید كنترل شود؟
مولوی با بیان اینكه یك عده ذینفع در بازار سهام به دنبال موجسواری با اموال مردم هستند چرا باید با افزایش تورم بورس رشد پیدا كند؟ بورس، آیینه تمام نمای اقتصاد مملكت است و تا زمانی كه شرایط اقتصادی در كشور رشدی نكند بورس هم همین شایط را دارد.
او ادامه داد: بورس در فاصله زمانی مردادماه 1398 تا مرداد ماه 1399 حدود 657 درصد رشد داشت، اما سوال اصلی این است كه مگر در آن زمان اقتصاد ایران رشدی داشت كه شاخصهای بورس تا این میزان بالا رفته بود؟ این موج سواریها از سوی ذینفعان بازار سهام انجام میشد.
این كارشناس اقتصادی افزود: در سال 1393 تا سال 1396 و در دوره وزارت آقای طیبنیا، تورم در ایران كنترل شد و سوال این است كه چرا باز هم زیر اجاق تورم را روشن كردهاند و آن را بالا بردهاند؟ دلیل آن این است كه ذینفعان در اقتصاد غیر تورمی قادر به حركت نیستند و ورشكست میشوند و نرخ بهره حقیقی نزدیك به صفر و مثبت به نفع عموم مردم است و به زیان ذینفعان اقتصادی است./ اعتماد
برچسب ها:
نظرات کاربران
آخرین اخبار اقتصادی
