پولشویی و سفته بازی سخت‌تر شد

به هرحال با رواج چنین پدیده‌هایی در اقتصاد ایران، درحالی هشدارها برای تشدید نظارت‌های بانک مرکزی بر حساب‌ها و تراکنش‌های بانکی افزایش یافت که در نهایت بانک مرکزی با رویکردی جدید تلاش کرد تا با ایجاد محدودیت‌ها بر تراکنش‌های بانکی و نقل و انتقالات پولی، گامی در جهت کاهش این گونه تخلف‌ها و پدیده‌ها در کشور بردارد.

به این ترتیب پس از اعمال کنترل‌های لازم در تراکنش از طریق پوزهای بانکی، محدودیت‌های پشت‌نویسی چک‌های تضمینی، تعیین سقف برای تراکنش‌های غیرحضوری بین‌بانکی (ساتنا) و درون‌بانکی، هفته‌گذشته در ادامه اقدامات اصلاحی برای مبارزه با پولشویی، ضرورت ارائه اسناد مثبته برای انتقال وجوه بیش از یک میلیارد تومان در درون بانکی و بین‌بانکی (ساتنا) به تمامی بانک‌ها ابلاغ شد.

آنطور که بانک مرکزی اعلام کرده است، این مصوبه در راستای اجرای الزامات قانون مبارزه با پولشویی و ضوابط اجرایی آن و همچنین شفافیت بیشتر نقل و انتقالات بانکی بوده و براین اساس در تمام انتقالات وجوه بالاتر از ۱۰ میلیارد ریال درون بانکی و بین بانکی (ساتنا) رؤسای شعب موظف هستند انتقال وجه را منوط به ارائه اسناد مثبته دال بر هرگونه معامله، قرارداد یا علت انتقال پول کنند و یک کپی از اسناد مثبته مربوط به انتقال وجه را در پرونده تراکنش مورد اشاره نگهداری کنند.

آنطور که بانک مرکزی اعلام کرده از آنجایی که در هیچ کشوری مقام ناظر بانکی اجازه نمی‌دهد که نقل و انتقال بانکی بدون مستندات و اطلاع بانک از مبدأ و مقصد و دلیل انتقال وجوه از ذی‌نفعان انجام گیرد، از این رو این اقدامات جهت ساماندهی نقل و انتقالات پولی به نظارت کامل در چرخه ریال ادامه خواهد یافت. کارشناسان و صاحب‌نظران بانکی و اقتصادی باورند که با اعمال این اقدام‌ها می‌توان گام‌های بلندی در راستای شناسایی منشأ پول‌های کثیف برداشت و با کند کردن گردش پول در اقتصاد، جلوی سفته بازی و نوسان‌های قیمتی را در اقتصاد گرفت.

 

هدف مبارزه با پولشویی است

علی رستگار کارشناس و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت‌مدرس دراین باره درگفت‌وگو با صمت معتقد است: بی‌تردید نظارت بر حساب و تراکنش‌های بانکی و اعمال محدودیت در نقل و انتقال پول، ضمن اینکه می‌تواند باعث کاهش تخلف‌ها و سوءاستفاده‌های مالی در کشور شود، گامی در جهت مبارزه با پولشویی و کاهش فضای سفته‌بازی در بازارها نیز خواهد بود. وی افزود: با توجه به فضای سفته‌بازی ایجاد شده در بیش از یک سال گذشته و همچنین تشدید تخلفات مالی در حوزه‌های مختلف، دراین مدت بانک‌مرکزی با رویکردی جدید تلاش کرد تا با انجام برخی اقدامات روی درگاه‌های پرداخت بانکی، محدودیت‌هایی را در حوزه تراکنش‌های بانکی و نقل و انتقال پول ایجاد کند که این موضوع هم از لحاظ مبارزه با پولشویی اقدام مثبتی بوده و هم در بحث کاهش فضای سفته بازی و دلالی، آثار اقتصادی مثبتی به جای گذاشته است.

او با بیان اینکه عمده دلایل کاهش نوسان‌های نرخ ارز و کاهش سرعت رشد قیمت‌ها در بازار ارز ناشی از اقدامات کنترلی بانک مرکزی در حوزه پرداخت‌ها بوده است افزود: بی‌تردید اگر این محدودیت‌ها ایجاد نمی‌شد و کنترل‌های بانک مرکزی انجام نمی‌گرفت، شاید ما باید شاهد نوسان‌های شدید قیمتی در بازار ارز مثل سال گذشته بودیم. این کارشناس معتقد است که در همه جای دنیا براساس تمهیدات بانک‌های مرکزی، زمانی که تراکنش‌بانکی یا نقل و انتقال پول در حجم بالا انجام می‌شود، مبدا و مقصد پول‌ها مورد کنترل و پایش قرار می‌گیرد که این پایش در نهایت به دلیل شفافیتی که ایجاد می‌کند می‌تواند جلوی بسیاری از تخلفات مالی را بگیرد، ازاین رو مصوبه اخیر بانک مرکزی اقدام خوبی است که در راستای شفاف‌سازی در حال محقق شدن است. به گفته رستگار، هر اقدامی که در راستای شفاف‌سازی حرکت پول در اقتصاد انجام شود، اتفاق خوبی است که می‌تواند بر کل اقتصاد موثر واقع شود. این شفاف‌سازی ضمن اینکه می‌تواند رانت و فساد را از بین ببرد، می‌تواند در فرآیند اعطای تسهیلات نیز تسهیل ایجاد کند و بخش واقعی اقتصاد را از منابع مورد نیاز بهره‌مند سازد. او با تاکید براینکه کنترل حرکت و گردش پول در اقتصاد اتفاق بسیار خوبی است که با اقدامات بانک مرکزی در حال محقق شدن است یادآورشد: کنترل و پایش و در نهایت ایجاد شفافیت در اقتصاد می‌تواند برنامه‌ریزی برای اقتصاد را بهبود ببخشد و جلوی بسیاری از رانت‌ها و فسادها را بگیرد.

 

 

کنترل نرخ ارز با کنترل مبادلات ریالی

مجید شاکری کارشناس اقتصاد با اشاره به بخشنامه بانک مرکزی به بانک‌ها مبنی بر اخذ اسناد مثبته برای نقل و انتقال‌های بیش از یک میلیارد تومان در شبکه بانکی، اظهارکرد: این یک اتفاق بسیار مهمی است که هم اثرات مهمی در حوزه ارز و هم در حوزه مالیاتی خواهد داشت.

وی با بیان اینکه واقعیت این است که در همه کشورها حتی کشورهای همسایه برای انتقالات بزرگ پولی حتی انتقال‌هایی که در داخل بانک‌ها انجام می‌شود، اسناد مثبته درخواست می‌شود افزود: بی‌تردید این چارچوب جدید باعث جلوگیری از پولشویی می‌شود وی ادامه داد: این یک میلیارد تومان تقریبا معادل حدود ۸۰ هزار دلار در بازار آزاد است که دور زدن این مبلغ برای بستن سمت ریالی آن در بازار آزاد خیلی سخت بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد عدد ۱۰ میلیارد ریال رقم عدد درستی برای انجام چنین کاری است و سازکار تعیین شده در جهت درستی قرار دارد. شاکری با بیان اینکه اجرای این مصوبه همچنین از دور زدن پرداخت‌های مالیاتی جلوگیری می‌کند، گفت: مزیت دیگری که اعمال این مصوبه خواهد داشت این است که رقم یک میلیارد تومان شامل معاملات خاصی می‌شود، که با اخذ اسناد مثبته، می‌توان یک مکانیزم رهگیری برای این معاملات ایجاد کرد.وی با بیان اینکه با این اقدام ما وارد دوره جدیدی از مبادلات پولی و دوره ثبات در بازار ارز خواهیم شد و بخش مهمی از نگرانی‌های ارزی برطرف خواهد شدیادآورشد: این موضوع مستقل از اتفاقاتی است که در حوزه عرضه ارز اتفاق می‌افتد چون این اقدام ناظر بر بخش ریالی مبادلات مالی است.

این کارشناس اقتصاد با بیان اینکه بانک مرکزی تقریبا از اواخر سال ۹۷ به صورت جدی با کنترل مبادلات ریالی توانست نرخ ارز را کنترل کند، گفت: این غیر از کارهایی است که در سمت عرضه ارز انجام شده است و اگر آن کارها انجام نمی‌شد امکان و فرصتی برای مدیریت بخش ریالی وجود نداشت.

 

فضای سفته بازی کاهش می‌یابد

سید حسین سلیمی از دیگر کارشناس و صاحبنظر حوزه بانکی در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه پس از نوسان‌های شدیدقیمتی در بازار ارز در نزدیک به دوسال گذشته و همچنین فضای رانتی که به وجود آمد، این شرایط سبب شد، بانک مرکزی گام‌هایی را در جهت محدودسازی نقل و انتقالات پول و تراکنش‌های بانکی بردارد افزود: اعمال کنترل در تراکنش از طریق دستگاه‌های کارتخوان بانکی، محدودیت‌پشت‌نویسی چک‌های تضمینی، تعیین سقف برای تراکنش‌های غیرحضوری بین‌بانکی (ساتنا) و... از اقداماتی بود که بانک مرکزی در یک سال ونیم گذشته در جهت مبارزه با پولشویی و کاهش فضای سفته بازی در اقتصاد ایران، اجرایی کرد.

او ادامه داد: در ادامه اقدامات اصلاحی بانک مرکزی برای مبارزه با پدیده مخرب پولشویی، بانک مرکزی به تازگی تصمیم گرفته تا نقل و انتقال وجوه بیش از یک میلیارد تومان از طریق ساتنا با ارائه اسناد مثبته ممکن شود که به طور قطع آثار این محدودیت و سختگیری در ماه‌های آینده خودش را نشان خواهد داد.

وی تصریح کرد: آنچه که مشخص است این است که این گونه محدودیت‌ها در تمامی کشورها و در همه اقتصادها وجود دارد و فقط مختص به ایران نیست. بنابراین این اقدام می‌تواند باعث ایجاد شفافیت در اقتصاد شود و زمینه‌ساز کاهش تخلفات پولشویی و رانت در کشور شود.

این کارشناس در عین حال تاکید کرد که این اقدام بانک مرکزی در کنار سایر محدودیت‌های ایجاده شده در نقل و انتقال پول و تراکنش‌های بانکی، به دلیل اینکه سرعت حرکت و گردش پول را کاهش خواهد داد، می‌تواند تاثیر مثبتی بر کاهش نوسان‌های قیمتی در بازار ارز شود که ازاین جهت نیز اقدام مثبتی خواهد بود. سلیمی معتقد است که در راستای مبارزه با پولشویی و فساد، چنین قوانینی سال‌هاست که در کشورها عملیاتی شده است و در حال اجرا است و کشور ما هم لازم است که در این راستا اقدام کند. او با بیان انجام چنین اقدامات مثبتی در راستای تطبیق ایران با قوانین و موازین FATF خواهد بود یادآورشد: این مهم ضمن ایجاد شفافیت در اقتصاد می‌تواند زمینه را برای فعالیت‌ها غیررسمی کاهش دهد و در نهایت مبدا و مقصد پول‌ها را مشخص کند. این شفاف‌سازی این شرایط را ایجاد خواهد کرد که در نهایت تراکنش‌های مشکوک نیز شناسایی و در راستای دریافت مالیات از آنها نیز اقدام شود. به گفته این کارشناس این اقدام به دلیل اینکه خرید و فروش‌ها را با محدودیت و سختی هایی همراه می‌کند، می‌تواند جلوی حرکت نقدینگی به سمت بازار ارز و سایر بازارهای غیر مولد را بگیرد و این یعنی کاهش نوسان‌های نرخ ارز و ایجاد ثبات نسبی در بازار. او معتقد است که با اقدامات کنترلی بانک مرکزی در بیش از یک سال گذشته، ما شاهد آثار مثبتی در بخش اقتصادی هستیم و بازارها مثل سال گذشته خیلی پرتنش و نوسانی نبود. امیدواریم با ادامه این اقدامات بازهم جلوی نوسان‌ها و رشد قیمت‌ها دراین بازارها گرفته شود. سلیمی معتقد است که این کنترل و سخت گیری‌ها در همه جای دنیا وجود دارد و در ایران هم می‌تواند نتایج مثبت به جای بگذارد. بی‌تردید با پایش و رصد مبدا و مقصد پول‌ها، ضمن شناسایی تراکنش‌های مشکوک، می‌توان جلوی بخش زیادی از فرارهای مالیاتی را نیز گرفت. البته دستیابی به نتایج مثبت این اقدام مستلزم این است که این گونه قوانین به شکل درست اجرایی شود.

 

 

منبع: صمت