بیتکوین خیابان اصلی پولشویی
۱۱:۰۷ | ۱۳۹۸/۰۳/۰۵
بانکداری ایدهال:زمانیکه فرد، جرمی مرتکب میشود مثل قاچاق کالا، مواد مخدر و… و از طریق آن جرم، اموالی را بهدست میآورد، همواره به دنبال راهی برای پنهان کردن ماهیت و منشأ این اموال نامشروع است، لذا اقدام به پولشویی میکند؛ درواقع پولشویی فرآیندی است که در راستای آن، در اصطلاح پول کثیف (یا همان مالی که از طریق جرم و بهصورت غیرقانونی حاصلشده است) به پول تمیز یا ثروتی که در ظاهر از راههای مشروع و قانونی بهدستآمده است، تبدیل میشود (بهصورت که منشأ اولیهی آن پول مشخص نیست) و به این طریق «پول شسته شده» وارد اقتصاد میشود.
به گزارش بانکداری ایده آل، موضوعی که این روزها نهتنها در رسانههای داخلی که در رسانههای بینالمللی نیز به آن پرداخته میشود پولشویی است. اما پولشویی با رمز ارزها یا ارزهای مجازی جایگاهی ویژه و قابلتوجهی را به خود اختصاص داده است.
لازم است بدانیم رمز ارزها یا همان کریپتوکارنسیها نمونهای از ارزهای مجازی هستند که در بستر بلاکچین و در اینترنت متولد میشوند. در طراحی این ارزها از فناوری رمزنگاری استفادهشده و معمولاً بهصورت غیرمتمرکز اداره میشود. مشهورترین رمزارز بیتکوین است. در سیستم بیتکوین معاملات بهصورت ناشناس صورت میگیرد، زیرا هر کاربر میتواند چندین آدرس برای معاملات داشته باشد و بسیار دشوار میتوان عملیات هر کاربر را ردیابی کرد. اساساً بیتکوین و دیگر ارزهای مجازی پولشویان را قادر به انتقال و حرکت وجوه غیرقانونی بهصورت سریعتر، ارزانتر و پراکندهتر از همیشه میکند. با توجه به اقبال عمومی روزافزون برای سرمایهگذاری در رمزارزها بر آن شدیم تا در مصاحبهای با طلا تفضلی عضو هیئتعلمی و مدیرگروه امنیت اطلاعات و سامانههای پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات موضوع پولشویی با استفاده از رمزارزها را با نگاهی دقیقتر بررسی کنیم. مشروح این مصاحبه را در ادامه میخوانید.
پولشویی با بیتکوین یا سایر انواع رمزارزها چگونه صورت میگیرد؟
حداقل این نقل قولی است که رسانههای مختلف آن را منتشر نمودهاند. پولشویی احتمالاً قدمتی معادل با اختراع پول دارد. بنا به تعریف، پولشویی در پول نقد به معنای آن است که پولی را که به روش نادرستی بهدستآمده بهگونهای به نظر برسد، که از روش مجازی کسبشده است. امروزه قانونگذاران بیشتر و بیشتر نگران مجرمینی هستند که از رمزارزها برای فعالیتهای غیرمجاز خود مانند پولشویی، تأمین مالی تروریسم و فرار مالیاتی استفاده مینمایند.
اخبار مختلفی درباره پولشویی در بیتکوین منتشر گردیده است. مثلاً در ۲۴ آوریل ۲۰۱۹ پلیس برزیل اعلام نمود که مردی را دستگیر کرده که در آزمایشگاه مواد مخدر بهصورت مخفیانه مشغول به فعالیت بوده و از بیتکوین برای پولشویی استفاده میکرده. در این آزمایشگاه بهصورت مخفیانه بیتکوین ماین میشده و برای قاچاق مواد مخدر توسط فرد مظنون بکار میرفته است.
اما پولشویی در بیتکوین چگونه صورت میگیرد؟ بهطورکلی، به دلیل ویژگی گمنامی که در بالا به آن اشارهشده، امکان پولشویی در بیتکوین وجود دارد.
در هر تراکنش، آدرس فرستنده و گیرنده بیتکوین ثبت میشود. این آدرس متعلق به فردی است ولی برای بهدست آوردن آن نیازی به ارائه هویت توسط او نیست. لذا هر فردی میتواند به کمک برنامههای کیف پول یک یا چندین آدرس بهدست آورده و با آنها اقدام به مبادله بیتکوین بنماید. تنها در صورتی هویت فرد مشخص میشود که وی در صرافی اقدام به مبادله بیتکوینها نموده و یا یکی از طرفهای معامله، هویت وی را درخواست نماید. در غیر این صورت، فرد میتواند در معاملهای شرکت کرده، بدون آنکه هویتش مشخص شود.
اگر صرافی رمزارز مطابق مقررات عمل ننماید (رویههای ضد پولشویی و شناسایی مشتری را بکار نگیرد، مانند کنترل هویت) از این صرافیها میتوان برای تمیز کردن بیتکوینهای کثیف استفاده نمود.
علاوه بر بیتکوین، در سایر رمزارزهای شبه گمنام مانند اتریوم، ریپل، بیتکوینکَش و... نیز امکان پولشویی وجود دارد. برخی دیگر از رمزارزها از روشهای پیچیدهتری برای تأمین گمنامی کامل استفاده مینمایند، مانند مونرو، دَش و زیکش. در این رمزارزها نیز امکان ردگیری هویت افراد در معاملات وجود ندارد.
علاوه بر ویژگی گمنامی در بیتکوین که موجب ایجاد امکان پولشویی میشود، سرویسهای رداثر در بیتکوین نیز امکان پولشویی را فراهم مینمایند. این سرویسها رمزارز کثیف را از طریق انتقال بین آدرسهای مختلف، تمیز نموده، پیش از آنکه این مقدار به فرد دیگری منتقل شود. این سرویها معمولاً رایگان نیستند و یک تا سه درصد از رمزارزی را که رداثر میکنند، شارژ مینمایند.
ازآنجاکه کلیه تراکنشهای رمزارزها در دفتر حساب توزیعشده ثبت میگردند و همچنین به دلیل وجود فرآیند شناسایی مشتری و وجود روشهای پیشرفته برای ردگیری مجرمین بر روی بستر رمزارزها، با وجود آنکه بیشتر رمزارزها شبه گمنام یا گمنام هستند و هویت افراد به آدرسهایشان متصل نشده است و همچنین به دلیل آنکه همه صرافیها مطابق با مقررات عمل نمینمایند و وجود سرویسهای رداثر، میتوان ادعا کرد که به لطف بلاکچین، ارزهای رمزنگاریشده در مقایسه با پولهای واقعی بهطور ذاتی ظرفیت کمتری برای پولشویی دارند.
وجود چه ویژگی در رمزارزها باعث میشود این پولها مستعد سوءاستفاده (پولشویی) شوند؟
همانگونه که در بالا توضیح داده شد، به دلیل ویژگی گمنامی در رمزارزها، امکان پولشویی توسط این پولها وجود دارد.
در هر تراکنش، فقط آدرس فرستنده و گیرنده آن ثبت میشود، ولی لزوماً هویت افراد به آدرسهایشان متصل نشده است. این اتفاق به دلیل گستردگی شبکه رمزارزها در کشورهای مختلف و وجود صرافیهایی است که مطابق با قانون عمل نمیکنند.
آیا راهکاری وجود دارد که بتوان آن را در سازوکار انتقال رمزارزها به کار گرفت تا امکان پولشویی کم شود؟
راهکار مبارزه با رمزارزها از طریق اجرای مقررات شناسایی مشتری در صرافیها و یا توسط طرفهای معامله است.
چنانچه هویت افراد در صرافیها بهطور کامل ثبت شود، آنگاه امکان مبارزه با پولشویی نیز فراهم میشود. همچنین روشهای هوشمندی وجود دارند که امکان ردگیری زنجیره تراکنشها را فراهم نموده و از ردپاهای استخراجشده برای پیگرد مظنونین جرائم بر روی بستر بیتکوین یا سایر رمزارزها استفاده میکنند.
میزان پولشویی با بیتکوین و سایر رمزارزها در مقایسه با ارزهای سنتی چقدر بیشتر است؟
مطابق با آماری که توسط والاستریت ژورنال در سپتامبر ۲۰۱۸ منتشر گردیده، نزدیک به ۹۰ میلیون دلار از درآمدهای مشکوک مجرمین از طریق پورتالهای رمزارزی در طی دو سال پولشویی گردیده است، مشتمل بر تبدیل از بیتکوین به رمزارز غیرقابل ردگیری مونرو. پولشویی توسط صرافیهایی صورت گرفته که در برابر جمعآوری مدارک هویتی کاربران مقاومت نمودهاند.
از طرفی در سپتامبر ۲۰۱۸، گزارش مستقل دیگری توسط بانک دانمارکی منتشر گردیده که جزییات پولشویی ۲۰۰ بیلیون یورویی را در فعالیتهای مشکوکی بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵ از روسیه به اروپا گزارش نموده است. این رقم تقریباً ۲۵.۰۰۰ مرتبه بیشتر از رقم پولشویی با رمزارزها و حتی کل ارزش فعلی رمزارزهای موجود است.
رمزارزها بدون شک یکی از گزینههای مجرمین برای پولشویی هستند، اما گزینه اول و تنها گزینه نمیباشند.
با چه رمزارز یا رمزارزهایی بیشتر پولشویی میشود؟
با رمزارزهای با گمنامی کامل- مونرو، دش و زیکش- هویت طرفهای تراکنش حفظ گردیده و پولشویی به راحتی انجام میگیرد.
خطر پولشویی با رمزارزها در کشور ما چقدر جدی است؟ آیا در مقایسه با میزانی که در دنیا با رمزارزها پولشویی میشود درخور توجه است؟ به منظور مقابله با پولشویی و فرار مالیاتی با رمزارزها قوانینی در دست تصویب است یا به تصویب رسیده است؟
تراکنشهای رمزارزی و بازیگران رمزارزی محدود به مرزها نمیباشند. بنابراین برای مبارزه با پولشویی، تأمین مالی تروریسم و فرار مالیاتی از طریق رمزارزها، عملکرد و قانونگذاری در سطح ملی لازم است. حتی مناسبتر است که فعالیت در این حوزه در سطح بینالمللی انجام گیرد، مثلاً توسط اداره جرائم و مواد مخدر UN، گروه FATF و Egmont، برای اِعمال موفق قوانین مبارزه با پولشویی.
هماکنون در کشورهای مختلف مانند امریکا، اتحادیه اروپا و... مقرراتی وضع گردیده که مطابق با آن مبادله کالا با بیتکوین و سایر رمزارزها مشمول قانون ضد پولشویی(AML) و شناسایی مشتری (KYC) است.
در کشور ما هم مطابق با مقررات اعلامشده توسط بانک مرکزی، صرافیهای دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، پس از احراز شرایطی که توسط بانک مرکزی اعلام میگردد، مجاز به ارائه خدمات صرافی رمزارزی میباشند. همچنین نگهداری از رمزارزها توسط اشخاص حقیقی و حقوقی تابع مقررات عمومی قوانین ارزی است.
کارکرد کیف پول رمزارزی تنها محدود به ذخیره و انتقال رمزارز خواهد بود و تعبیه راهکارهای خرید کالا یا خدمات و ارائه خدمات ارزشافزوده در داخل کشور با استفاده از رمزارزها در کیف پولهای رمزارزی ممنوع است.
سه مسئله مطرح در کشور ما در خصوص رمزارزها وجود دارد:
اول، فعالیتهای غیرمجاز صورت گرفته توسط افراد و صرافیها جهت مبادله رمزارزها،
دوم، عدم وجود امکان مبادله کالا با رمزارزها در داخل کشور،
سوم، امکان مبادله کالا با رمزارزها در خارج از کشور و انتقال غیرقانونی آن به داخل.
این سه مسئله در کنار هم لزوم پیگیری و کنترل بیشتر بر اجرای مقررات مربوط به رمزارزها در داخل کشور را مشخص مینماید.
لازم است بدانیم رمز ارزها یا همان کریپتوکارنسیها نمونهای از ارزهای مجازی هستند که در بستر بلاکچین و در اینترنت متولد میشوند. در طراحی این ارزها از فناوری رمزنگاری استفادهشده و معمولاً بهصورت غیرمتمرکز اداره میشود. مشهورترین رمزارز بیتکوین است. در سیستم بیتکوین معاملات بهصورت ناشناس صورت میگیرد، زیرا هر کاربر میتواند چندین آدرس برای معاملات داشته باشد و بسیار دشوار میتوان عملیات هر کاربر را ردیابی کرد. اساساً بیتکوین و دیگر ارزهای مجازی پولشویان را قادر به انتقال و حرکت وجوه غیرقانونی بهصورت سریعتر، ارزانتر و پراکندهتر از همیشه میکند. با توجه به اقبال عمومی روزافزون برای سرمایهگذاری در رمزارزها بر آن شدیم تا در مصاحبهای با طلا تفضلی عضو هیئتعلمی و مدیرگروه امنیت اطلاعات و سامانههای پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات موضوع پولشویی با استفاده از رمزارزها را با نگاهی دقیقتر بررسی کنیم. مشروح این مصاحبه را در ادامه میخوانید.
پولشویی با بیتکوین یا سایر انواع رمزارزها چگونه صورت میگیرد؟
حداقل این نقل قولی است که رسانههای مختلف آن را منتشر نمودهاند. پولشویی احتمالاً قدمتی معادل با اختراع پول دارد. بنا به تعریف، پولشویی در پول نقد به معنای آن است که پولی را که به روش نادرستی بهدستآمده بهگونهای به نظر برسد، که از روش مجازی کسبشده است. امروزه قانونگذاران بیشتر و بیشتر نگران مجرمینی هستند که از رمزارزها برای فعالیتهای غیرمجاز خود مانند پولشویی، تأمین مالی تروریسم و فرار مالیاتی استفاده مینمایند.
اخبار مختلفی درباره پولشویی در بیتکوین منتشر گردیده است. مثلاً در ۲۴ آوریل ۲۰۱۹ پلیس برزیل اعلام نمود که مردی را دستگیر کرده که در آزمایشگاه مواد مخدر بهصورت مخفیانه مشغول به فعالیت بوده و از بیتکوین برای پولشویی استفاده میکرده. در این آزمایشگاه بهصورت مخفیانه بیتکوین ماین میشده و برای قاچاق مواد مخدر توسط فرد مظنون بکار میرفته است.
اما پولشویی در بیتکوین چگونه صورت میگیرد؟ بهطورکلی، به دلیل ویژگی گمنامی که در بالا به آن اشارهشده، امکان پولشویی در بیتکوین وجود دارد.
در هر تراکنش، آدرس فرستنده و گیرنده بیتکوین ثبت میشود. این آدرس متعلق به فردی است ولی برای بهدست آوردن آن نیازی به ارائه هویت توسط او نیست. لذا هر فردی میتواند به کمک برنامههای کیف پول یک یا چندین آدرس بهدست آورده و با آنها اقدام به مبادله بیتکوین بنماید. تنها در صورتی هویت فرد مشخص میشود که وی در صرافی اقدام به مبادله بیتکوینها نموده و یا یکی از طرفهای معامله، هویت وی را درخواست نماید. در غیر این صورت، فرد میتواند در معاملهای شرکت کرده، بدون آنکه هویتش مشخص شود.
اگر صرافی رمزارز مطابق مقررات عمل ننماید (رویههای ضد پولشویی و شناسایی مشتری را بکار نگیرد، مانند کنترل هویت) از این صرافیها میتوان برای تمیز کردن بیتکوینهای کثیف استفاده نمود.
علاوه بر بیتکوین، در سایر رمزارزهای شبه گمنام مانند اتریوم، ریپل، بیتکوینکَش و... نیز امکان پولشویی وجود دارد. برخی دیگر از رمزارزها از روشهای پیچیدهتری برای تأمین گمنامی کامل استفاده مینمایند، مانند مونرو، دَش و زیکش. در این رمزارزها نیز امکان ردگیری هویت افراد در معاملات وجود ندارد.
علاوه بر ویژگی گمنامی در بیتکوین که موجب ایجاد امکان پولشویی میشود، سرویسهای رداثر در بیتکوین نیز امکان پولشویی را فراهم مینمایند. این سرویسها رمزارز کثیف را از طریق انتقال بین آدرسهای مختلف، تمیز نموده، پیش از آنکه این مقدار به فرد دیگری منتقل شود. این سرویها معمولاً رایگان نیستند و یک تا سه درصد از رمزارزی را که رداثر میکنند، شارژ مینمایند.
ازآنجاکه کلیه تراکنشهای رمزارزها در دفتر حساب توزیعشده ثبت میگردند و همچنین به دلیل وجود فرآیند شناسایی مشتری و وجود روشهای پیشرفته برای ردگیری مجرمین بر روی بستر رمزارزها، با وجود آنکه بیشتر رمزارزها شبه گمنام یا گمنام هستند و هویت افراد به آدرسهایشان متصل نشده است و همچنین به دلیل آنکه همه صرافیها مطابق با مقررات عمل نمینمایند و وجود سرویسهای رداثر، میتوان ادعا کرد که به لطف بلاکچین، ارزهای رمزنگاریشده در مقایسه با پولهای واقعی بهطور ذاتی ظرفیت کمتری برای پولشویی دارند.
وجود چه ویژگی در رمزارزها باعث میشود این پولها مستعد سوءاستفاده (پولشویی) شوند؟
همانگونه که در بالا توضیح داده شد، به دلیل ویژگی گمنامی در رمزارزها، امکان پولشویی توسط این پولها وجود دارد.
در هر تراکنش، فقط آدرس فرستنده و گیرنده آن ثبت میشود، ولی لزوماً هویت افراد به آدرسهایشان متصل نشده است. این اتفاق به دلیل گستردگی شبکه رمزارزها در کشورهای مختلف و وجود صرافیهایی است که مطابق با قانون عمل نمیکنند.
آیا راهکاری وجود دارد که بتوان آن را در سازوکار انتقال رمزارزها به کار گرفت تا امکان پولشویی کم شود؟
راهکار مبارزه با رمزارزها از طریق اجرای مقررات شناسایی مشتری در صرافیها و یا توسط طرفهای معامله است.
چنانچه هویت افراد در صرافیها بهطور کامل ثبت شود، آنگاه امکان مبارزه با پولشویی نیز فراهم میشود. همچنین روشهای هوشمندی وجود دارند که امکان ردگیری زنجیره تراکنشها را فراهم نموده و از ردپاهای استخراجشده برای پیگرد مظنونین جرائم بر روی بستر بیتکوین یا سایر رمزارزها استفاده میکنند.
میزان پولشویی با بیتکوین و سایر رمزارزها در مقایسه با ارزهای سنتی چقدر بیشتر است؟
مطابق با آماری که توسط والاستریت ژورنال در سپتامبر ۲۰۱۸ منتشر گردیده، نزدیک به ۹۰ میلیون دلار از درآمدهای مشکوک مجرمین از طریق پورتالهای رمزارزی در طی دو سال پولشویی گردیده است، مشتمل بر تبدیل از بیتکوین به رمزارز غیرقابل ردگیری مونرو. پولشویی توسط صرافیهایی صورت گرفته که در برابر جمعآوری مدارک هویتی کاربران مقاومت نمودهاند.
از طرفی در سپتامبر ۲۰۱۸، گزارش مستقل دیگری توسط بانک دانمارکی منتشر گردیده که جزییات پولشویی ۲۰۰ بیلیون یورویی را در فعالیتهای مشکوکی بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵ از روسیه به اروپا گزارش نموده است. این رقم تقریباً ۲۵.۰۰۰ مرتبه بیشتر از رقم پولشویی با رمزارزها و حتی کل ارزش فعلی رمزارزهای موجود است.
رمزارزها بدون شک یکی از گزینههای مجرمین برای پولشویی هستند، اما گزینه اول و تنها گزینه نمیباشند.
با چه رمزارز یا رمزارزهایی بیشتر پولشویی میشود؟
با رمزارزهای با گمنامی کامل- مونرو، دش و زیکش- هویت طرفهای تراکنش حفظ گردیده و پولشویی به راحتی انجام میگیرد.
خطر پولشویی با رمزارزها در کشور ما چقدر جدی است؟ آیا در مقایسه با میزانی که در دنیا با رمزارزها پولشویی میشود درخور توجه است؟ به منظور مقابله با پولشویی و فرار مالیاتی با رمزارزها قوانینی در دست تصویب است یا به تصویب رسیده است؟
تراکنشهای رمزارزی و بازیگران رمزارزی محدود به مرزها نمیباشند. بنابراین برای مبارزه با پولشویی، تأمین مالی تروریسم و فرار مالیاتی از طریق رمزارزها، عملکرد و قانونگذاری در سطح ملی لازم است. حتی مناسبتر است که فعالیت در این حوزه در سطح بینالمللی انجام گیرد، مثلاً توسط اداره جرائم و مواد مخدر UN، گروه FATF و Egmont، برای اِعمال موفق قوانین مبارزه با پولشویی.
هماکنون در کشورهای مختلف مانند امریکا، اتحادیه اروپا و... مقرراتی وضع گردیده که مطابق با آن مبادله کالا با بیتکوین و سایر رمزارزها مشمول قانون ضد پولشویی(AML) و شناسایی مشتری (KYC) است.
در کشور ما هم مطابق با مقررات اعلامشده توسط بانک مرکزی، صرافیهای دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، پس از احراز شرایطی که توسط بانک مرکزی اعلام میگردد، مجاز به ارائه خدمات صرافی رمزارزی میباشند. همچنین نگهداری از رمزارزها توسط اشخاص حقیقی و حقوقی تابع مقررات عمومی قوانین ارزی است.
کارکرد کیف پول رمزارزی تنها محدود به ذخیره و انتقال رمزارز خواهد بود و تعبیه راهکارهای خرید کالا یا خدمات و ارائه خدمات ارزشافزوده در داخل کشور با استفاده از رمزارزها در کیف پولهای رمزارزی ممنوع است.
سه مسئله مطرح در کشور ما در خصوص رمزارزها وجود دارد:
اول، فعالیتهای غیرمجاز صورت گرفته توسط افراد و صرافیها جهت مبادله رمزارزها،
دوم، عدم وجود امکان مبادله کالا با رمزارزها در داخل کشور،
سوم، امکان مبادله کالا با رمزارزها در خارج از کشور و انتقال غیرقانونی آن به داخل.
این سه مسئله در کنار هم لزوم پیگیری و کنترل بیشتر بر اجرای مقررات مربوط به رمزارزها در داخل کشور را مشخص مینماید.
برچسب ها:
نظرات کاربران
آخرین اخبار اقتصادی
