دلار برنده بازی ترکیه و آمریکا

به گزارش بانکداری ایده‌آل، تنش‌های مقامات ترکیه با ایالات متحده آمریکا و عدم تمایل مقامات ارشد ترکیه نسبت به افزایش نرخ سود بانکی، از جمله عواملی است که باعث سقوط 17 درصدی ارزش لیر ترکیه در برابر دلار آمریکا شده است.
هرچند پرزیدنت «دونالد ترامپ» به‌دلیل زندانی شدن یک کشیش آمریکایی در زندان ترکیه، تحریم‌هایی را علیه این کشور وضع کرد که افزایش تعرفه واردات فلزات از ترکیه از جمله آن‌ها بود و طبیعتا به کاهش ارزش پول رایج این کشور منتهی شد، اما رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، با جسارت تمام به مردم خود اعلام کرد: اگرچه آمریکایی‌ها دلار دارند، اما ما خدا داریم و از این جنگ اقتصادی با موفقیت و سربلندی بیرون خواهیم آمد.
هرچند این لفاظی‌ها آرامش را تا حدی به بازار دعوت کرد، اما این آرامش خیلی دوام نیاورد و با سرعت بیشتری در شیب رو به پایین حرکت کرد، تاحدی که لیر امسال نسبت به دلار آمریکا 40 درصد کاهش داشته است.
رودریگو کاتریل، استراتژیست ارشد ارز در بانک ملی استرالیا در سیدنی در این خصوص گفت: نگرانی سرمایه‌گذاران در خصوص افزایش تورم در ترکیه و عدم توانایی بانک مرکزی ترکیه برای مهار شرایط فعلی رو به افزایش است. علی‌رغم وجود تورم بالای 15 درصد، اردوغان همچنان بانک مرکزی این کشور را برای پرداخت سود پایین بانکی تحت فشار قرار داده است. اگرچه این اقدام ممکن است در نهایت باعث خرسندی اردوغان شود، اما به گفته اقتصاددانان بانک مرکزی این کشور دیر یا زود مجبور به اقدام اورژانسی خواهد شد. با این حال، از نظر ویلیام جکسون، اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور، این اقدام اورژانسی بانک مرکزی ترکیه تنها به‌عنوان یک مُسکِن زودگذر عمل خواهد کرد. چرا که مشخص نیست آیا ترکیه با این اقدام آیا قادر به خروج از مرحله فروپاشی اقتصادی هست یا خیر.
هرچند دولت ترکیه در حال حاضر، پیش بینی رشد اقتصادی خود را از 5.5 درصد به 4 درصد کاهش داده، اما اقتصاددانان نسبت به وخیم‌تر شدن اوضاع اقتصادی این کشور هشدار می‌دهند. کارستن هسی، اقتصاددان بزرگ اروپایی در این باره می‌گوید: رکود اقتصادی و بحران بدهی که این روزها دست به گریبان ترکیه شده و درخواست کمک مالی را برای این کشور تحمیل کرده، به هیچ وجه نمی‌تواند متوقف شود.
اما از ظواهر امر پیداست که اردوغان نمی‌خواهد از این مبارزه دست بکشد و نسبت به ادامه آن مصمم است. او روز جمعه از مردم کشورش خواست تا دلار و یوروی خود را به بانک‌های دولتی ترکیه دهند و به جای آن لیر دریافت کنند تا از این طریق مانع از فروپاشی اقتصادی کشورش به واسطه کمبود ارز خارجی شود.
اما کاهش قیمت لیر تنها به این مسائل محدود نمی‌شود. دونالد ترامپ روز جمعه در توییتی نوشت: مالیات واردات فلزات از ترکیه را افزایش می‌دهد. ارزش پول ترکیه به سرعت در برابر دلار بسیار قوی ما سقوط می‌کند. تعرفه واردات آلومینیوم و فولاد را دوبرابر کرده‌ایم و در حال حاضر رابطه خوبی با ترکیه نداریم. همین جملات کافی است تا روند کاهش ارزش لیر، شیب تندتری به خود گیرد.
به گزارش فایننشال تایمز، بانک مرکزی اروپا نسبت به اقدام و تصمیمات بانک‌های منقطه یورو در خصوص لیر ترکیه نگران است. اطلاعات به دست آمده از بانک‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که بانک‌های منطقه یورو وام‌هایی به ارزش بالغ بر 150 میلیارد دلار در ترکیه پرداخت کرده‌اند که شاخص‌ترین آن‌ها بانک‌های اسپانیا، فرانسه و ایتالیا هستند. همین امر موجب شد تا سهام برخی از بزرگ‌ترین بانک‌های اروپایی روز جمعه با کاهش مواجه شود که از آن بین می‌توان به کاهش 5.6 درصدی بانک UniCredit ایتالیا، 5.5 درصدی بانک BBVA اسپانیا و 4.3 درصدی بانک BNP Paribas فرانسه اشاره کرد.
اقتصاد ترکیه در سال جاری نسبت به سال 2017 رشد سریعی داشته است، اما این رشد در سال‌های اخیر به علت تزریق سرمایه‌ای بوده که توسط سرمایه‌گذاران خارجی صورت گرفته است. اما اکنون به دلایل شرایط موجود، سرمایه‌گذاران از آوردن سرمایه خود به این کشور امتناع می‌کنند و با توجه به عدم توانایی دولت برای بازگشت سرمایه، اطمینانی نسبت به این کار ندارند.
به طور کلی، کاهش ارزش لیر مشکلات عدیده‌ای را برای اقتصاد ترکیه به وجود آورده است، چرا که وام‌هایی که از بانک‌های خارجی دریافت کرده‌اند بر مبنای دلار یا یورو بوده و اکنون با توجه به کاهش ارزش لیر، بازپرداخت آن‌ها را باید مشکلاتی مواجه می‌کند.