بحران پولی ترکیه؛ تهدیدی برای بازارهای جهان

به گزارش بانکداری ایده‌آل، این آشفتگی تنها به به پول ترکیه مربوط نمی‌شود و مشابه آن در کشور آرژانتین نیز اتفاق افتاد که در نهایت منجر به درخواست کمک مالی این کشور از صندوق بین‌المللی پول شد. طی چند روز اخیر، روبل روسیه، روپیه هند و راند آفریقای جنوبی نیز به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.
بر اساس این گزارش، سرمایه‌گذاران منتظر اتفاق افتادن دومینوی بعدی هستند. آن‌ها به دنبال نشانه‌هایی از تکرار بحران مالی آسیا در سال‌های 1997-1998 هستند که با کاهش ارزش بات تایلند شروع شد.
بحران اقتصادی جهانی اخیر نتیجه چندین عامل وابسته به هم است. واضح‌ترین آن‌ها افزایش نرخ بهره بانکی از سوی بانک مرکزی فدرال آمریکا و کاهش ترازنامه 4.5 تریلیون دلاری در پاسخ به فشار اقتصادی و بالا رفتن تورم در ایالات متحده است. برداشتن ساده پول از بازار باعث اوج گرفتن دلار در برابر رقبای خود شده است. این اسکناس قوی‌تر برای بازارهای نوظهوری همچون ترکیه که بدهی‌شان به دلار است، فاجعه محسوب می‌شود. قدرت دلار باعث شده که سرمایه‌گذاران پول خود را از بازارهای پرخطر برداشته و جای امن‌تری سرمایه‌گذاری کنند.
اطمینان از دست رفته در بانک مرکزی
این تنها مربوط به بانک مرکزی فدرال آمریکا نمی‌شود. آشوب در بازارهای نوظهور به‌‌ویژه درترکیه باعث افزایش پوپولیسم در سراسر جهان شده است. آشوب مالی ترکیه در واقع بعد از تصمیم رجب طیب‌ اردوغان رییس جمهوری این کشور مبنی بر به دست گرفتن کنترل نرخ سود بانکی توسط خودش شدت گرفت. او سود بانکی را پدر و مادر تمام بدبختی‌ها توصیف کرده بود. نکته دیگر اینکه، او بعد از انتخاب مجدد به‌عنوان رییس جمهوری، داماد خود را به‌عنوان وزیر دارایی کشور منصوب کرد.
جهان از تصمیم بانک مرکزی ترکیه مبنی بر عدم افزایش نرخ سود بانکی علی رغم وجود تورم در این کشور متعجب شد. سرمایه‌گذاران که اعتماد خود را به بانک مرکزی این کشور از دست داده بودند، فورا لیر ترکیه را ترک کردند. گروه سرمایه‌گذاری بسپوک، ترکیه را به خاطر سیاست پولی بی‌منطق در هم کوبید. شرکت «براون برادرز هاریمان» نیز هشداد داد که تیم اقتصادی ترکیه توانایی کنترل شرایط بحران را ندارد.

افزایش پوپولیسم
نیکولاس کولاس، کارشناس مرکز تحقیقات «دیتا‌ترک» گفت: شرایط فعلی ترکیه می‌تواند یک مورد مطالعاتی خوب از اهمیت بانک‌های مرکزی و وزاری دارایی مستقل به‌ویژه در کشورهایی بدون پشتوانه قوی از ایالات متحده تلقی شود. در واقع، اگر موسسات قوی نداشته باشید، پوپولیسم خیلی مستقیم‌تر در مسائل اقتصادی نفوذ خواهد کرد.
البته، پرزیدنت دونالد ترامپ که با سوار شدن روی موج پوپولیستی توانست در سال 2016 وارد کاخ سفید شود، با حمله به بانک‌های مرکزی غریبه نیست. ترامپ اخیرا با انتقاد از عملکرد بانک مرکزی فدرال آمریکا برای افزایش تدریجی نرخ سود بانکی سنت‌شکنی کرد.
طوفان بازار نوظهور یعنی افزایش تعرفه‌ها جنبه دیگری از رفتار پوپولیستی ترامپ را نشان می‌دهد. جنگ تجاری ترامپ سرمایه‌گذاران را مجبور به رهایی بازارهای پرخطر کرده است، به‌ویژه بازارهایی که با چین ارتباط دارند. بعد از توییت روز جمعه ترامپ مبنی بر دو برابر کردن تعرفه واردات آلومینیوم و فولاد از ترکیه، ارزش پول ترکیه 18.5 درصد دیگر کاهش پیدا کرد. بنابراین، تهدید جهانی پوپولیسم واقعی است.
سقوط بی‌سابقه
بحران پولی آرژانتین این کشور را مجبور به دریافت 50 میلیارد دلار کمک از صندوق بین‌المللی پول در ماه ژوئن کرد. آشفتگی اخیر در بازار نوظهور این کشور، پزو (واحد پول آرژانتین) را به رکود بی‌سابقه‌ای رسانده است. آرژانتین نیز برای مقابله با بحران پولی خود، سود بانکی را از 40 درصد به 45 درصد افزایش داده است.
تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که ترکیه به دلیل سطح بالای بدهی، سقوط لیر و تورم سرگردان و ناگهانی با مشکلات و مسائل جدی روبرو است. وین تین، سرپرست استراتژی پول بازار نوظهور در موسسه براون برادرز گفت: اقتصاد ترکیه در خطر سقوط است.
کارشناسان مسائل اقتصادی نیز بر این باورند که اردوغان ممکن است در نهایت برای نجات اقتصاد دست به دامن صندوق بین‌المللی پول شود. وین تین نیز در این باره نوشت: آشفتگی در بازار ممکن است در نهایت اردوغان را به صندوق بین‌المللی پول متوسل کند.
سرمایه‌گذاران نیز با عصبانیت به دنبال علائم مسمومیت بازار هستند. از دید سرمایه‌گذاران، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مسائل و مشکلات مالی ترکیه سایر بازارهای جهان را نیز درگیر کرده و تحت تاثیر قرار داده است. به‌عنوان مثال، بانک‌های اروپایی که در ترکیه وام پرداخت کرده‌اند، اکنون شاهد کاهش ارزش سهام خود هستند. آفریقای جنوبی، مکزیک و روسیه نیز از دیگر بازارهای نوظهور آسیب‌پذیری هستند که از کاهش ارزش پول خود رنج برده‌اند.